Ως έτος αποκάλυψης της φοροδιαφυγής και κυριαρχίας των ψηφιακών εργαλείων ελέγχου, καταγράφεται το 2025. Τα ηλεκτρονικά βιβλία (myDATA), οι αυτοματοποιημένοι έλεγχοι και ο περιορισμός των μετρητών, απέδειξαν τη θεαματική αποτελεσματικότητα και υπεροχή τους στη μάχη κατά της φοροδιαφυγής, καθώς μετέφεραν μεγάλο μέρος της «αόρατης» οικονομίας στην «επίσημη» οικονομική δραστηριότητα.
Με τα νέα δεδομένα, το δημόσιο χάνει πλέον έως και 7 δισεκατομμύρια ευρώ λιγότερα έσοδα από ΦΠΑ κάθε χρόνο, σε σχέση με το κοντινό παρελθόν. Σύμφωνα με τα στοιχεία έκθεσης που δόθηκε πρόσφατα στη δημοσιότητα από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για το «κενό» στην είσπραξη του ΦΠΑ (Vat Gap 2025).
Τα άλματα ήταν συνεχή: μέσα σε μία μόλις χρονιά (το 2024) ένα μόνο νέο μέτρο -η καθολική επέκταση αποδοχής των πληρωμών με κάρτες- εκτιμάται ότι απέδωσε επιπλέον 400 εκατομμύρια ευρώ στα έσοδα του Δημοσίου από ΦΠΑ, σύμφωνα με νέα μελέτη του ΙΟΒΕ. Το όφελος αναμένεται να αποδειχθεί ακόμα μεγαλύτερο το 2025, καθώς η φετινή χρονιά ήταν η πρώτη όπου το μέτρο εφαρμόστηκε πλήρως σε όλους τους επαγγελματίες για ολόκληρη τη διάρκεια του έτους, από την Πρωτοχρονιά και μετά.
Τα στοιχεία μιλούν από μόνα τους: οι φορολογικές δηλώσεις του 2025 έδειξαν ρεκόρ αύξησης στα ακαθάριστα έσοδα (τζίρους) που δήλωσαν οι ελεύθεροι επαγγελματίες για το 2024. Αυτομάτως, ολόκληροι κλάδοι επιχειρήσεων -ιδίως επαγγέλματα της νύχτας και της οικοδομής- εμφάνισαν 10% έως 15% υψηλότερους τζίρους.
Για παράδειγμα, οι ιδιοκτήτες μπαρ κατέγραψαν αύξηση τζίρου 15,2%, οι εκμεταλλευτές ΤΑΞΙ εμφάνισαν 14,2% υψηλότερη μέση είσπραξη, οι ηλεκτρολόγοι είχαν αύξηση 11,2% και οι υδραυλικοί δήλωσαν αύξηση 9,8% στα έσοδά τους.
Το «θαύμα» της Τεχνολογίας
Σε σχέση με μόλις ένα έτος πριν, τα μέτρα και οι αλλαγές εκτιμάται πως το 2025 απέδωσαν επιπλέον έσοδα 2,7 δισ. ευρώ, από φόρους οι οποίοι «χάνονταν» για το Κράτος τα προηγούμενα χρόνια λόγω φοροδιαφυγής. Σε σχέση με το παρελθόν, η χώρα μας έχασε συνολικά πάνω από 73 δισεκατομμύρια ευρώ από τη φοροδιαφυγή στον ΦΠΑ κατά την 15ετία της κρίσης (2010-2024).
Από τα στοιχεία της Κομισιόν προκύπτει ότι το 2009, πριν ξεσπάσει η ελληνική κρίση, το δημόσιο έχασε 7,5 δισ. ευρώ από ΦΠΑ, ενώ οι απώλειες μειώθηκαν σε 6,9 δισ. το 2010 και εκτοξεύτηκαν πάνω από 9,2 δισ. ευρώ το 2011. Από το 2019, οι απώλειες πέφτουν σταθερά κάθε χρόνο, φτάνοντας 2,1 δισ. το 2024.
Το αποτέλεσμα ήταν Μνημόνια, περικοπές μισθών και συντάξεων, μεγαλύτερη πίεση στους νομοταγείς φορολογούμενους, αθέμιτος ανταγωνισμός και οικονομική «ασφυξία» για τις συνεπείς επιχειρήσεις της χώρας. Όλα άλλαξαν όμως μετά το 2019, με την ενεργοποίηση των myDATA και τη στοχευμένη εφαρμογή μέτρων ενάντια στη φοροδιαφυγή.
Κλειδί η … «αυτοσυμμόρφωση»
Τέτοιες κινήσεις αυξάνουν τον «αυτοέλεγχο» και την φορολογική συμμόρφωση ολόκληρων επαγγελματικών κλάδων, ανακόπτοντας την «φόρα» που είχαν πάρει πολλοί τα προηγούμενα χρόνια. Από το 2024, τα ψηφιακά στοιχεία οδήγησαν σε νέο σύστημα προσδιορισμού και περιορισμού της φοροδιαφυγής, το οποίο «αυτοδεσμεύει» τις επιχειρήσεις στο τι θα δηλώσουν στην εφορία.
Η ΑΑΔΕ υπολογίζει και ανακοινώνει επισήμως τον μέσο ετήσιο τζίρο που εμφανίζει κάθε κλάδος της αγοράς, ανα Κωδικό Αριθμό Δραστηριότητας (ΚΑΔ). Οι επιχειρήσεις με σημαντικά χαμηλότερες δηλώσεις από τον πανελλαδικό μέσο όρο γνωρίζουν εκ των προτέρων αν έχουν μεγάλες αποκλίσεις και ότι ίσως μπουν στο στόχαστρο της ΑΑΔΕ για μελλοντικούς ελέγχους.
