Τα Χριστούγεννα και η Πρωτοχρονιά, όπως και ολόκληρη η περίοδος που τα πλαισιώνει πριν και μετά τις γιορτές, είναι συνδεδεμένα με τη χαρά, την ανάπαυλα και τις στιγμές με αγαπημένα πρόσωπα.
Βγαίνουμε στα μαγαζιά, κάνουμε τα ψώνια μας, τρώμε, συναντιόμαστε με συγγενείς και φίλους, ταξιδεύουμε. Κι όμως, συχνά ξεχνάμε ότι αυτή η γιορτινή κανονικότητα δεν είναι δεδομένη για όλους. Υπάρχουν άνθρωποι που, για να μπορούμε εμείς να απολαμβάνουμε τις γιορτές, εργάζονται αδιάκοπα σε εξαντλητικά ωράρια, κάνουν εφημερίες, ανέχονται απάνθρωπες συνθήκες και υφίστανται εκμετάλλευση από τους εργοδότες τους, στερούμενοι οι ίδιοι τις οικογενειακές και γιορτινές στιγμές που αυτή η περίοδος υπόσχεται.
Χριστούγεννα δουλειάς και εξάντλησης πίσω από τα ράφια
Η Εμμανουέλα είναι πωλήτρια σε κατάστημα ένδυσης σε εμπορικό κέντρο στη Θεσσαλονίκη. Η ίδια μιλάει στην Politic για την εξουθένωση που ξεκίνησε από τον προηγούμενο μήνα, λόγω black friday και συνεχίζει μέχρι το τέλος της εορταστικής περιόδου των Χριστουγέννων:
«Ολόκληρος ο Δεκέμβριος, που θεωρητικά είναι περίοδος γιορτών, για τα καταστήματα —και κυρίως για τη λιανική— σημαίνει ασταμάτητη δουλειά και υπερβολικό κόσμο. Ειδικά τις Κυριακές της χριστουγεννιάτικης περιόδου γίνεται πραγματικά χαμός, αφού ο κόσμος δεν εργάζεται και βγαίνει μαζικά για να κάνει τα ψώνια του. Ο τζίρος αυτές τις ημέρες είναι τεράστιος, όμως δεν συγκρίνεται σε καμία περίπτωση με την κούραση και την εξάντληση που βιώνουμε εμείς ως υπάλληλοι, ούτε με τη συνολική πίεση που επικρατεί όλο τον μήνα», σημειώνει.
«Την περίοδο των γιορτών η πελατεία είναι ιδιαίτερα απαιτητική. Θέλει αυτό που ζητά να είναι ακριβώς όπως το φαντάζεται και, αν δεν υπάρχει —για παράδειγμα επειδή έχει τελειώσει το απόθεμα— δημιουργούνται εντάσεις και προβλήματα. Πέρα από αυτή την καθημερινή πίεση, υπάρχει και η πίεση από τους ανωτέρους μας, που απαιτούν συνεχώς υψηλές πωλήσεις, αυξημένο μέσο όρο τζίρου, διαχείριση τεράστιων παραλαβών και ταυτόχρονα εξυπηρέτηση χιλιάδων πελατών».
Η Εμμανουέλα συνεχίζει λέγοντας πώς αναγκάζεται να δουλέψει υπερωρίες και αργίες, οι οποίες δεν πληρώνονται επαρκώς, ενώ έχουν μειωθεί ρεπό και δεν τους δίνονται ούτε άδειες:
«Τα ωράρια είναι εξαντλητικά και συχνά παράλογα. Στο εμπορικό κέντρο, για παράδειγμα, την παραμονή Πρωτοχρονιάς δουλεύουμε από τις 10.00 το πρωί έως τις 20.00 το βράδυ, κάτι ακραίο αν σκεφτεί κανείς ότι τα μεσάνυχτα αλλάζει ο χρόνος. Είναι πραγματικά απάνθρωπο και τραγικό. Διάλειμμα ουσιαστικά δεν μας επιτρέπεται, τα ρεπό έχουν κοπεί λόγω των ημερών και, ακόμη κι όταν γυρίζουμε σπίτι, δεν προλαβαίνουμε να ξεκουραστούμε. Από την Black Friday και μετά δεν έχουμε συνέλθει, με αποτέλεσμα να παθαίνουμε υπερκόπωση. Προσωπικά αρρώστησα με πυρετό, όμως δεν μου δόθηκε αναρρωτική, με τη δικαιολογία ότι “έχουμε πολύ δουλειά, δεν μπορείς να λείψεις“.
Παράλληλα, δεν επιτρέπεται να πάρουμε άδεια ούτε τον Νοέμβριο λόγω Black Friday, ούτε τον Δεκέμβριο λόγω Χριστουγέννων. Δεν λαμβάνουμε κάποιο αξιόλογο επιπλέον ποσό σε σχέση με τον μισθό που ήδη παίρνουμε. Ενώ κανονικά εργαζόμαστε πέντε ημέρες την εβδομάδα με δύο ρεπό, αυτό αυξήθηκε στις έξι ημέρες. Το μόνο επιπλέον στον μισθό είναι 40 ευρώ την εβδομάδα, ποσό ελάχιστο σε σχέση με τις ώρες και τις μέρες που δουλεύουμε, ειδικά από τη στιγμή που οι Κυριακές —που είναι εξτρά— δεν πληρώνονται. Το δώρο Χριστουγέννων θα είναι απλώς συμβολικό, ενώ κάτι επιπλέον για τον κόπο μας και τον αυξημένο τζίρο, ακόμη και ένα προϊόν από το κατάστημα, δεν μας προσφέρεται. Μέσα σε αυτές τις συνθήκες εργασίας, το ελάχιστο που θα έπρεπε να δείξουν είναι λίγη ανθρωπιά», , καταλήγει.
Χριστούγεννα με δίσκο στο χέρι
Ο Βασίλης, φοιτητής, δουλεύει σε πολυτελές εστιατόριο ως σερβιτόρος και θα περάσει όλες τις ημέρες των γιορτών με τον δίσκο στο χέρι.
«Είναι πολύ δύσκολο και στενάχωρο. Όλοι περιμένουν τις γιορτές για να ξεκουραστούν και να περάσουν καλά, κι εγώ αγχώνομαι γιατί ξέρω ότι θα δουλέψω 12ωρο. Δεν ξέρω τι γίνεται με τα νέα μέτρα και πόσο πληρώνονται οι υπερωρίες, αλλά εγώ ξέρω ότι δεν θα πάρω πάνω από 40 ευρώ ημερομίσθιο και θα συμπληρώσουν τα χρωστούμενα με το “πουρμπουάρ”.
Προχθές μάλωσα με το αφεντικό μου γιατί δεν μου έβαλε δώρο Χριστουγέννων. Δουλεύω στο εστιατόριο πάνω από έναν χρόνο και έβαλε στην κάρτα σε όλους τους υπαλλήλους ένα μικρό συμβολικό ποσό, και σε εμένα τίποτα. Όταν ρώτησα γιατί δεν το πήρα κι εγώ, με είπε “αχάριστο” και ότι δεν δικαιούμαι».
Ο Βασίλης περιέγραψε πώς τις γιορτές ο κόσμος είναι αρκετά ευδιάθετος, αλλά υπάρχουν κι αυτοί που παραπονιούνται:
«Δουλεύουμε κυρίως με κρατήσεις. Όταν έρχονται περαστικοί και δεν υπάρχει τραπέζι, ή όταν έχουν κάνει κράτηση και κάθονται κάπου που δεν τους αρέσει, δημιουργούν φασαρία. Επιπλέον, οι καθυστερήσεις λόγω του μεγάλου όγκου παραγγελιών προκαλούν περαιτέρω σύγχυση. Με την κάρτα που πληρώνουν οι περισσότεροι, έχει μειωθεί και το φιλοδώρημα, που είναι το μόνο που σώζει κάπως την κατάσταση».
Χριστούγεννα στα ΤΕΠ
Η Μαρία είναι νοσηλεύτρια και εργάζεται σε δημόσιο νοσοκομείο. Περιγράφει ότι η κατάσταση είναι γενικά άθλια, όμως τα Χριστούγεννα η στεναχώρια γίνεται πιο έντονη, καθώς δεν μπορεί να βρίσκεται με την οικογένειά της.
«Είναι πολύ δύσκολο όταν έχεις εφημερία τα Χριστούγεννα ή την Πρωτοχρονιά και αλλάζει ο χρόνος ενώ είσαι μακριά από τα παιδιά σου. Θεωρητικά, όταν τη μία χρονιά εφημερεύεις, την επόμενη όχι, αλλά αυτό δεν είναι ποτέ σίγουρο. Δώρα δεν παίρνουμε, μόνο στον ιδιωτικό τομέα. Τις νέες προσλήψεις τις ημέρες αυτές “τις σκίζουν”.
Δεν υπάρχουν ιδιαίτερα περιστατικά – ίσως μόνο κάποιοι νέοι που έχουν καταναλώσει υπερβολικό αλκοόλ και έχουν χάσει τις αισθήσεις τους. Ο φόρτος εργασίας παραμένει υψηλός, ενώ η υποστελέχωση γίνεται ιδιαίτερα αισθητή», δήλωσε.
Δώρο Χριστουγέννων και αργίες: Τι πρέπει να ξέρετε
Η ΓΣΕΕ και το ΚΕ.Π.Ε.Α. ενημερώνουν τους εργαζόμενους του ιδιωτικού τομέα για τις ημέρες αργίας και την αμοιβή τους:
Ημέρες υποχρεωτικής αργίας: 25 & 26 Δεκεμβρίου (Χριστούγεννα), 1 Ιανουαρίου (Πρωτοχρονιά) και 6 Ιανουαρίου (Θεοφάνια). Σε αυτές απαγορεύεται η απασχόληση, εκτός από επιχειρήσεις που νόμιμα λειτουργούν. Δεν συμψηφίζονται με ρεπό και δεν υπολογίζονται στην ετήσια άδεια.
Αμοιβή:
-Για επιχειρήσεις που δεν λειτουργούν: καταβάλλεται το συνηθισμένο ημερομίσθιο ή μισθός, χωρίς προσαύξηση.
-Για όσους εργάζονται: προσαύξηση 75% στο ωρομίσθιο ή ένα επιπλέον ημερομίσθιο για ημερομισθίους, και προσαύξηση 1/25 για μισθωτούς πλήρους απασχόλησης.
Επιπλέον ρυθμίσεις: Υποχρέωση χορήγησης αναπληρωματικού ρεπό για εργασία άνω των 5 ωρών, προσαρμογές για υπερεργασία άνω των 40 ωρών και υπερισχύουν ευνοϊκότεροι όροι από ΣΣΕ ή κανονισμούς.
Δώρο Χριστουγέννων: Πρέπει να έχει καταβληθεί έως 21/12/2025. Σε περίπτωση μη καταβολής, οι εργαζόμενοι ή τα σωματεία μπορούν να προσφύγουν στην Επιθεώρηση Εργασίας και να κινηθεί η διαδικασία του αυτοφώρου με παρέμβαση εισαγγελέα και αστυνομίας.
