Η προθεσμία για την νομιμοποίηση αυθαιρέτων πλησιάζει, αφήνοντας σε αβεβαιότητα χιλιάδες ιδιοκτήτες ακινήτων. Η κλεψύδρα αδειάζει και η αβεβαιότητα κατακλύζει την αγορά ακινήτων, καθώς οι εκκρεμότητες για τις νομιμοποιήσεις αυθαιρέτων φθάνουν σε κρίσιμο σημείο. Στις 31 Μαρτίου 2026 λήγει το περιθώριο τακτοποίησης για αυθαίρετες κατασκευές μικρής και μεσαίας κλίμακας (εκείνες που εντάσσονται στις λεγόμενες Κατηγορίες 1 έως 4). Αν δεν δοθεί παράταση από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ), χιλιάδες μεταβιβάσεις (αγοραπωλησίες, γονικές παροχές, δωρεές) κινδυνεύουν να μείνουν στα χαρτιά.
Στην ελληνική αγορά, λίγα ακίνητα είναι απολύτως συνεπή με τα εγκεκριμένα σχέδια, τις οικοδομικές άδειες και τα συμβόλαια. Μικρές μετατοπίσεις της οικοδομής, ακόμη και για λίγα εκατοστά, αλλαγές χρήσεων χώρων ή διαμερισματοποίησης σε μια πολυκατοικία, αποκλίσεις που έγιναν δεκαετίες πριν, ακολουθούν τους ιδιοκτήτες σαν σκιές. Το πρόβλημα γίνεται αντιληπτό μόνο όταν έρθει η στιγμή της πώλησης, της γονικής παροχής ή της δωρεάς και καλούνται να εκδώσουν Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου, η οποία λειτουργεί ως ακτινογραφία των πολεοδομικών παραβάσεων. Εάν αυτές οι αποκλίσεις δεν έχουν ρυθμιστεί, η διαδικασία έκδοσης σταματά και η συναλλαγή παγώνει.
Έως σήμερα, πάνω από 1,7 εκατομμύρια ακίνητα έχουν ενταχθεί σε ρυθμίσεις νομιμοποίησης αυθαιρέτων. Παρ’ όλα αυτά, καθώς πλησιάζει η λήξη της προθεσμίας, ο ρυθμός δεν επιταχύνεται, καθώς πολλοί ιδιοκτήτες αγνοούν τις αποκλίσεις του ακινήτου τους μέχρι να βρεθούν μπροστά σε αυτό το αδιέξοδο. Πίσω από τις κλειστές πόρτες του ΥΠΕΝ υπάρχει επίγνωση ότι το ζήτημα δεν μπορεί να παραπεμφθεί στις καλένδες, και ότι το κεφάλαιο των αυθαιρέτων πρέπει να ανοίξει ξανά, φέρνοντας στο προσκήνιο δύσκολα διλήμματα: θα υπάρξει νέα ανάσα χρόνου ή θα μπει οριστικό φρένο;
Για τις μικρές παραβάσεις, το επικρατέστερο σενάριο συνδέει τη λύση με την ίδια τη μεταβίβαση. Δηλαδή, να παραμείνει ανοιχτή η πόρτα των νομιμοποιήσεων μέχρι τη στιγμή που ο ιδιοκτήτης θα χρειαστεί να εκδώσει Ταυτότητα Κτιρίου. Η βασική προϋπόθεση, ωστόσο, παραμένει: καμία νομιμοποίηση δεν επιτρέπεται για αυθαίρετα που κατασκευάστηκαν μετά τον Ιούλιο του 2011.
Αν οι Κατηγορίες αυθαιρέτων 1 έως 4 προκαλούν πονοκέφαλο, η Κατηγορία 5 παραμένει ανοιχτό μέτωπο εδώ και τέσσερα χρόνια. Τα μεγάλα αυθαίρετα – κτίρια με σοβαρές παραβάσεις ή χωρίς άδεια – βρίσκονται σε θεσμικό κενό. Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο ιδιώτες, αλλά και δημόσια κτίρια όπως σχολεία και δημαρχεία. Εκτιμήσεις του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας (ΤΕΕ) δείχνουν ότι έως και το 30% των δημόσιων κτιρίων ανήκει σε αυτή την κατηγορία.
Η εμπειρία δήμων που διαπίστωσαν εκ των υστέρων την αυθαίρετη κατάσταση σχολείων και δημαρχείων ανέδειξε το μέγεθος του προβλήματος. Παρά τις εισηγήσεις για επανεκκίνηση των νομιμοποιήσεων, το πολιτικό κόστος παραμένει βαρύ, με τους πολιτικούς να αποφεύγουν το άνοιγμα ενός ακόμη νομικού και πολιτικού μετώπου. Ωστόσο, η πίεση για δράση αυξάνεται, και το ενδεχόμενο μιας σύντομης παράτασης επανέρχεται, πιθανώς με αυστηρότερους ελέγχους και υψηλότερα πρόστιμα.
in.gr
