Η επιμονή του Ντόναλντ Τραμπ ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες «χρειάζονται τη Γροιλανδία για λόγους εθνικής ασφάλειας» έχει εξελιχθεί σε μία από τις σοβαρότερες δοκιμασίες για τις διατλαντικές σχέσεις εδώ και δεκαετίες, προκαλώντας έντονη διπλωματική αναταραχή.
Οι πρόσφατες συνομιλίες στον Λευκό Οίκο μεταξύ ΗΠΑ, Δανίας και Γροιλανδίας κατέδειξαν ότι η σύγκρουση δεν περιορίζεται σε επίπεδο δηλώσεων, αλλά αγγίζει θεμελιώδη ζητήματα διεθνούς νομιμότητας, συνοχής του ΝΑΤΟ και ευρωπαϊκής ασφάλειας.
Ο Δανός υπουργός Εξωτερικών, Λαρς Λόκε Ράσμουσεν, έκανε λόγο για «θεμελιώδη διαφωνία» με την Ουάσιγκτον, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι οι επαφές με τον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς και τον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο ήταν «ειλικρινείς αλλά εποικοδομητικές».
Ιδιαίτερη ένταση προκαλεί η επιμονή Τραμπ σε μια λογική «κατάκτησης» της Γροιλανδίας, την οποία η Κοπεγχάγη χαρακτηρίζει απολύτως απαράδεκτη. «Καταστήσαμε πολύ, πολύ σαφές ότι αυτό δεν είναι προς το συμφέρον της Δανίας», δήλωσε ο Ράσμουσεν, τονίζοντας πως υπάρχουν «κόκκινες γραμμές» που δεν μπορούν να παραβιαστούν.
Παρά την έλλειψη απτών αποτελεσμάτων, οι τρεις πλευρές συμφώνησαν στη συγκρότηση ομάδας εργασίας υψηλού επιπέδου, με στόχο να αναζητηθεί «ένας κοινός δρόμος προς τα εμπρός» για το μέλλον της αυτόνομης δανικής επικράτειας.
Τραμπ: «Χρειαζόμαστε τη Γροιλανδία για την εθνική μας ασφάλεια»
Λίγο αργότερα, ο Τραμπ επανήλθε δημόσια, δηλώνοντας από το Οβάλ Γραφείο ότι «Χρειαζόμαστε τη Γροιλανδία για την εθνική μας ασφάλεια». Υποστήριξε ότι η Δανία δεν μπορεί να αποτρέψει ενδεχόμενη ρωσική ή κινεζική κίνηση στο νησί, αφήνοντας να εννοηθεί πως οι ΗΠΑ δεν μπορούν να βασιστούν στην άμυνά της.
Σε αναρτήσεις του στα social media, συνέδεσε ευθέως τη Γροιλανδία με το σχέδιο αντιπυραυλικής ασπίδας Goldend Dome, χαρακτηρίζοντάς την «ζωτικής σημασίας» και σημειώνοντας ότι «το ΝΑΤΟ θα έπρεπε να ηγείται της προσπάθειας».
Γροιλανδία: συνεργασία ναι, προσάρτηση όχι
Από την πλευρά της Γροιλανδίας, η υπουργός Εξωτερικών Βίβιαν Μότσφελντ ξεκαθάρισε πως «Είμαστε ανοιχτοί σε μεγαλύτερη συνεργασία με τις ΗΠΑ, αλλά είμαστε αντίθετοι σε μια κατάληψη», προσθέτοντας ότι «Δείξαμε ξεκάθαρα ποια είναι τα όριά μας».
Οι δηλώσεις Τραμπ ενεργοποίησαν αντανακλαστικά στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Σουηδία, Γερμανία, Γαλλία και Νορβηγία ανακοίνωσαν αποστολές στρατιωτικού προσωπικού στη Γροιλανδία για κοινές ασκήσεις με τις δανικές δυνάμεις, σε μια κίνηση με έντονο πολιτικό και στρατηγικό συμβολισμό. Παράλληλα, Γαλλία και Καναδάς ενισχύουν τη διπλωματική τους παρουσία ανοίγοντας προξενεία στο Νουούκ.
«Μια επίθεση θα σήμαινε το τέλος του ΝΑΤΟ»
Η Κοπεγχάγη έχει προειδοποιήσει ότι μια επίθεση κατά της Γροιλανδίας από σύμμαχο χώρα θα ισοδυναμούσε με de facto διάλυση του ΝΑΤΟ. Όπως σημειώνεται, μόνο το γεγονός ότι ένα τέτοιο σενάριο συζητείται δημόσια αποτυπώνει το βάθος της κρίσης και την πρωτοφανή αμφισβήτηση της αρχής της συλλογικής άμυνας.
Την ίδια ώρα, ειδικοί στην άμυνα αμφισβητούν την ανάγκη απόκτησης της Γροιλανδίας για το Golden Dome, επισημαίνοντας ότι οι ΗΠΑ διαθέτουν ήδη «ανεμπόδιστη πρόσβαση» μέσω της βάσης Pituffik, βάσει συμφωνίας του 1951. Όπως τονίζουν, μεγάλο μέρος του συστήματος σχεδιάζεται να βασίζεται στο διάστημα, καθιστώντας τη γεωγραφική σημασία του νησιού λιγότερο κρίσιμη.
Τέλος, δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι τόσο οι Γροιλανδοί όσο και η πλειοψηφία των Αμερικανών αντιτίθενται στην προσάρτηση. Σύμφωνα με έρευνα Reuters/Ipsos, μόλις το 17% των Αμερικανών τη στηρίζει, ενώ το 47% δηλώνει αντίθετο. Παρ’ όλα αυτά, ο Τραμπ αποφεύγει να αποκλείσει ακόμη και τη χρήση στρατιωτικής βίας.
Το ανοιχτό ερώτημα δεν αφορά μόνο τις προθέσεις του Τραμπ, αλλά το κατά πόσο η Ευρώπη και το ΝΑΤΟ μπορούν να αντέξουν μια κρίση που αμφισβητεί εκ των έσω τις ίδιες τις βάσεις της δυτικής συμμαχίας.
