Για πολλούς Έλληνες που έζησαν και εργάστηκαν στο εξωτερικό, η επιστροφή στην πατρίδα είναι μια δύσκολη και εσωτερική διεργασία, όπου η επαγγελματική πορεία, η εμπειρία διαφορετικών κοινωνιών και η προσωπική ταυτότητα συνυπάρχουν με τη μόνιμη αίσθηση του νόστου. Όπως επισημαίνει χαρακτηριστικά στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, ο νόστος δεν είναι απλώς ένα συναίσθημα, είναι ένας μόνιμος εσωτερικός διάλογος. Ένα αόρατο νήμα που συνδέει την επαγγελματική διαδρομή στο εξωτερικό με εικόνες, ανθρώπους, μουσικές, γεύσεις και βιώματα της πατρίδας.
«Όπως φαντάζομαι οι περισσότεροι Έλληνες του εξωτερικού, είχα το συναίσθημα του νόστου για την πατρίδα και τους ανθρώπους της. Κι ενώ είχα φύγει όχι μία αλλά δύο φορές για μακροχρόνιες επαγγελματικές διαδρομές στο εξωτερικό, πάντα υπήρχε ο μαγνήτης της επιστροφής στα γνώριμα πρόσωπα, εικόνες, συγκινήσεις, μουσικές και γεύσεις», σημειώνει.
Η εμπειρία του, με πολυετή πορεία σε ανώτατες θέσεις πολυεθνικών και διαμονή σε Ευρώπη, Αμερική, Ασία και Αυστραλία, του επιτρέπει να διακρίνει μια ουσιαστική διαφορά ανάμεσα στις παλαιότερες γενιές Ελλήνων του εξωτερικού και σε όσους έφυγαν μετά το 2010. Μια σημαντική διαφορά σε σχέση με τους συμπολίτες μας που έφυγαν μετά το 2010 είναι ότι οι περισσότεροι παλαιότερα έφευγαν και γύριζαν. Με την κρίση, πολλοί αναθεώρησαν σε πιο μόνιμη βάση την αναχώρησή τους.
Παρά τη διεθνή του διαδρομή και τη δεύτερη υπηκοότητα, η ταυτότητα παραμένει αδιαπραγμάτευτη, η επιστροφή, ωστόσο, όπως λέει, δεν συνοδεύεται μόνο από συναίσθημα, αλλά και από ρεαλισμό. Όπως παραδέχεται, η προσαρμογή στην ελληνική καθημερινότητα αποδείχθηκε πιο απαιτητική απ’ όσο περίμενε.
Ανάμεσα στις μεγαλύτερες προκλήσεις, ξεχωρίζει η γραφειοκρατία. «Η πιο σημαντική πρόκληση, παρά την τεράστια πρόοδο των τελευταίων ετών, είναι το θέμα της γραφειοκρατίας και η συνεπακόλουθη ευθυνοφοβία και έλλειψη παραγωγικότητας», ενώ δεν παραλείπει να αναφερθεί και στο κυκλοφοριακό πρόβλημα της Αθήνας.
Ο επαναπατρισμός, όπως λέει, δεν είναι ποτέ εύκολος. «Δεν ήταν αυτόματη διαδικασία ούτε χωρίς προσπάθεια. Χρειάζεται επαρκής δικτύωση, αντίληψη και προσαρμογή στις ελληνικές συνθήκες», συνεχίζει, επισημαίνοντας τον ρόλο φορέων όπως το Brain Regain.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει στις νέες επαγγελματικές ομάδες, αναφέροντας ότι η ποιότητα του ανθρώπινου δυναμικού στη χώρα είναι πλέον ιδιαίτερα υψηλή. Παρατηρώ ότι υπάρχουν όλο και περισσότεροι άξιοι και εξειδικευμένοι επαγγελματίες που πολλοί είναι εφάμιλλοι άλλων ανεπτυγμένων χωρών του εξωτερικού.
Παράλληλα, εντοπίζει μια βαθύτερη έλλειψη που ξεπερνά τις δομές, εστιάζοντας σε ένα πλαίσιο αξιοπιστίας. «Η λύση δεν μπορεί να είναι αποσπασματική. Με περισσότερη διαφάνεια και αξιολόγηση μπορούμε σταδιακά να διορθώσουμε τις νοοτροπίες που μας κρατούν μακριά από τον καλό μας εαυτό», καταλήγει.
Απευθυνόμενος σε όσους σκέφτονται τον επαναπατρισμό, τονίζει ότι οι Έλληνες που θα αποφασίσουν να επιστρέψουν μπορούν να συμβάλουν σημαντικά στο χτίσιμο μιας Ελλάδας προόδου και δημιουργίας.
