Αναλύουμε την επίδραση της βίας και της εκμετάλλευσης στη διαμόρφωση του σύγχρονου κόσμου. Πώς διαμορφώθηκε ο σύγχρονος κόσμος; Είναι αποτέλεσμα της προόδου των ιδεών ή της συστηματικής άσκησης βίας; Η Βιομηχανική Επανάσταση αναδύεται ως το αποτέλεσμα αιώνων λεηλασίας και δουλείας, καθώς και του εξαναγκασμού. Η έννοια της προόδου τίθεται υπό αμφισβήτηση, εάν εξεταστεί από την οπτική γωνία εκείνων που επωμίστηκαν το κόστος της.
Στο έργο του «The Killing Age», ο ιστορικός Κλίφτον Κρέις επιχειρεί να αναθεωρήσει ριζικά τη συνηθισμένη αφήγηση για τη γέννηση της νεωτερικότητας. Ο Κρέις υποστηρίζει ότι η πρόοδος δεν αναπτύσσεται παράλληλα με τη βία —την απαιτεί. Η εκμετάλλευση της ωμής βίας για παραγωγή κέρδους, μέσω της δουλείας, της αποικιοκρατίας και της λεηλασίας, αποτέλεσε τον πυρήνα της καπιταλιστικής ανάπτυξης.
Σύμφωνα με τον Κρέις, η Βιομηχανική Επανάσταση δεν μπορεί να αποσπαστεί από τα συστήματα καταναγκασμού που την προηγήθηκαν και τη συνόδευσαν. Οι φυτείες ζάχαρης και βαμβακιού στο Ατλαντικό λειτουργούσαν ως εργαστήρια καπιταλιστικής πειθαρχίας, εφαρμόζοντας αυστηρό καταμερισμό εργασίας και μετρήσιμη παραγωγικότητα, με τη βία να είναι εργαλείο βελτιστοποίησης της απόδοσης.
Για να υποστηρίξει τη θέση του, ο Κρέις δεν χρησιμοποιεί αφηρημένες θεωρίες ή στατιστικά μοντέλα, αλλά την καθημερινή εμπειρία της βίας. Ο Τόμας Θίσλγουντ, δουλοκτήτης στην Τζαμάικα του 18ου αιώνα, καταγράφει με ψυχρή ακρίβεια τη λειτουργία της δουλείας. Η γλώσσα του είναι γραφειοκρατική και σχεδόν λογιστική, υποδεικνύοντας ότι η βία δεν είναι απλώς παρεκτροπή αλλά κανονικοποιημένη πρακτική.
Η αφήγηση στη συνέχεια επεκτείνεται από το τοπικό στο παγκόσμιο επίπεδο, καθώς η τεχνολογία όπλων εξελίσσεται ραγδαία στα τέλη του 18ου αιώνα. Οι εταιρείες, όπως η Βρετανική Εταιρεία Ανατολικών Ινδιών, συνδυάζουν στρατιωτική ισχύ και εμπορική δραστηριότητα, ενώ η καταστολή εξεγέρσεων και οι λιμοί δεν είναι ιστορικά ατυχήματα, αλλά αναπόσπαστα στοιχεία της οικονομίας που εκμεταλλεύεται την καταστροφή.
Η εξέλιξη του εμπορίου όπλων και η σύνδεσή του με τη βία διαδραματίζουν κομβικό ρόλο στην οικονομική ανάπτυξη, με κέρδη που επενδύονται σε υποδομές. Ο Κρέις αναγνωρίζει την αμερικανική εμπειρία ως απόδειξη ότι η μετάβαση στη νεωτερικότητα δεν σηματοδοτεί την εξάλειψη της βίας, αλλά τον μετασχηματισμό της σε διάφορες μορφές ελέγχου.
Η ανάλυση του «The Killing Age» διευρύνει τη θεώρηση του καπιταλισμού και της σχέσης του με το φυσικό περιβάλλον, προβάλλοντας ότι η εξάντληση φυσικών πόρων ακολουθεί την ίδια λογική εκμετάλλευσης. Η κλιματική κρίση είναι αναπόσπαστο στοιχείο ενός συστήματος που έχει διαμορφωθεί μέσα από τη βία.
Ο Κρέις μας προτρέπει να επαναξιολογήσουμε την ιστορία της νεωτερικότητας, προσδιορίζοντας τη βία ως προϋπόθεση της προόδου και θέτοντας το ερώτημα: μπορεί η πρόοδος να υπάρξει ανεξάρτητα από τη βία που τη γέννησε;
*Με πληροφορίες από: Τhe Economist, Κεντρική Φωτογραφία: Μια εικονογράφηση της τζαμαϊκανής υπαίθρου από το 1778*
in.gr
