Δύσκολο να είσαι ο Κυριάκος Μητσοτάκης τις τελευταίες εβδομάδες, ιδίως λόγω της έντονης αντιπαράθεσης που έχει ξεσπάσει ανάμεσα σε Ουάσιγκτον και Βρυξέλλες για το θέμα της Γροιλανδίας.
Και αυτό γιατί ο πρωθυπουργός καλείται να παραστήσει τον πολιτικό ακροβάτη επιχειρώντας να ισορροπήσει ανάμεσα στο «θέλω» και το «πρέπει». «Θέλω» να τα έχω καλά με τον Ντόναλντ Τραμπ, «πρέπει» να παραμείνω εντός γραμμής της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η τοποθέτηση του Έλληνα πρωθυπουργού προσερχόμενος στην έκτακτη συνεδρίαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ανέδειξε τον πλέον εμφατικό τρόπο το πώς αντιλαμβάνεται η Ελλάδα τον ρόλο της σε ένα περιβάλλον αυξημένων διεθνών εντάσεων, αλλά και πολιτικών υποχρεώσεων. Σε αυτό το πλαίσιο η πρόταση που κατέθεσε για την περιορισμένη συμμετοχή των 13 προσκεκλημένων χωρών στο Συμβούλιο Ειρήνης που υλοποιεί ο Ντόναλντ Τραμπ, αποκλειστικά για το ζήτημα της Γάζας και μόνο για όσο χρονικό διάστημα απαιτηθεί, σηκώνει μεγάλη συζήτηση. Ο λόγος είναι ότι όσες φορές και αν διαβάσει κανείς την δήλωση, αντιλαμβάνεται πως είναι μια παρέμβαση με πολλαπλές αναγνώσεις. Με ό,τι αυτό συνεπάγεται…
Η επιδίωξη Μητσοτάκη
Δεδομένου ότι βρισκόμαστε εν μέσω μια πολιτικής συγκυρίας κατά την οποία πολλές πλευρές αναλαμβάνουν διάφορες πρωτοβουλίες για την ειρήνευση στη Μέση Ανατολή, η κυβέρνηση επιδιώκει να διασφαλίσει ότι η διεθνής κινητοποίηση δεν θα οδηγήσει σε θεσμική σύγχυση ή σε αποδυνάμωση του ρόλου του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών. Η σαφής αναφορά του Πρωθυπουργού στις αποφάσεις 2803 του ΟΗΕ αναδεικνύει ακριβώς αυτό σημείο, επισημαίνοντας ότι οποιαδήποτε ειρηνευτική διαδικασία οφείλει πρωτίστως να εδράζεται σε ήδη συμφωνημένα πλαίσια και όχι να τα παρακάμπτει μέσω νέων, άτυπων σχημάτων.
Επί της ουσίας η πρόταση της Αθήνας λειτουργεί ως μια συμβιβαστική λύση ανάμεσα σε δύο αντικρουόμενες ανάγκες. Αφενός, στην απαίτηση για άμεση και αποτελεσματική διεθνή παρέμβαση στη Γάζα και, αφετέρου, στη διατήρηση της θεσμικής τάξης και της πολυμερούς ισορροπίας, για τις οποίες γίνεται μεγάλη συζήτηση. Κρίσιμο είναι το γεγονός ότι με τον χρονικό και θεματικό περιορισμό της συμμετοχής, όπως τον θέτει ο κ. Μητσοτάκης, αποτρέπεται η μετατροπή του Συμβουλίου Ειρήνης σε έναν μόνιμο μηχανισμό με ασαφή εντολή και δυνητικά ανταγωνιστικό ρόλο απέναντι στον ΟΗΕ.
Το ευδιάκριτο μήνυμα της Αθήνας
Ταυτόχρονα, η ελληνική στάση εκπέμπει και ένα ευδιάκριτο μήνυμα συνέπειας προς τους ευρωπαϊκούς εταίρους. Με λίγα λόγια πρόταση του πρωθυπουργού είναι η Ελλάδα να κρατήσει ίσες αποστάσεις ανάμεσα στην άρνηση και στην άκριτη αποδοχή του Συμβουλίου της Ειρήνης. Έτσι, καταθέτει μια πρόταση που επιτρέπει στην Ευρώπη να συμμετάσχει ουσιαστικά στη διαμόρφωση της «επόμενης ημέρας» στη Γάζα, χωρίς να απομακρύνεται από τις θεμελιώδεις αρχές του διεθνούς δικαίου και της πολυμερούς συνεργασίας.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η ευρύτερη τοποθέτηση του Κυριάκου Μητσοτάκη για τις ευρωατλαντικές σχέσεις. Η αναφορά στη στάση της Ευρωπαϊκής Ένωσης απέναντι στη Δανία και τη Γροιλανδία, σε συνδυασμό με την αναγνώριση των αμερικανικών ανησυχιών για την ασφάλεια στον Αρκτικό κύκλο, εκφράζει μια στάση που έχει ως ζητούμενο την εκτόνωση και όχι την κλιμάκωση της έντασης. Λογικό και αναμενόμενο από τη στιγμή που η Ελλάδα μιλά για την ανάγκη της ενότητας της ευρωπαϊκής οικογένειας, αλλά ταυτόχρονα επισημαίνει ότι οι διαφωνίες μπορούν να επιλυθούν εντός των υφιστάμενων συμφωνιών και όχι μέσω μονομερών ενεργειών.
Το διττό μήνυμα της κυβέρνησης
Σε αυτό το πλαίσιο, κοιτώντας τη μεγάλη εικόνα, η δήλωση του Πρωθυπουργού εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική ενίσχυσης του διεθνούς αποτυπώματος της χώρας. Η Ελλάδα εμφανίζεται ως δύναμη σταθερότητας, με ξεκάθαρες θέσεις, αλλά και με εμφανή διάθεση συνεννόησης. Με τον τρόπο αυτόν στέλνει ένα διττό μήνυμα. Αφενός η Ελλάδα επιθυμεί να συμβάλλει ενεργά στην ειρήνη και την ασφάλεια, αφετέρου επιθυμεί να το πράξει δίχως να αμφισβητεί ή να ακυρώνει την θεσμική νομιμότητα.
