Η δημοσιοποίηση φωτογραφιών που φέρονται να αποτυπώνουν την εκτέλεση των 200 αγωνιστών στο Σκοπευτήριο Καισαριανής την 1η Μαΐου 1944, άνοιξε ξανά μια από τις πιο σκοτεινές σελίδες της γερμανικής Κατοχής.
Οι εικόνες, που αναρτήθηκαν σε δημοπρασία στο eBay από Βέλγο παλαιοπώλη, ξεκίνησαν από τιμή 36,50 ευρώ και μέσα σε λίγες ημέρες έφτασαν έως και τα 2.100 ευρώ η καθεμία. Ωστόσο, εφόσον επιβεβαιωθεί η αυθεντικότητά τους, η ιστορική τους αξία θεωρείται ανεκτίμητη, καθώς πιθανόν αποτελούν μοναδικό φωτογραφικό τεκμήριο της εκτέλεσης.
Ποιος φέρεται να τις τράβηξε
Ιστορικοί και συλλέκτες που εξετάζουν το υλικό αποδίδουν τις φωτογραφίες στον Γερμανό υπολοχαγό Χέρμαν–Ότο Χόιερ, αξιωματικό του 1012 Festungs-Bataillon, που έδρευε αρχικά στη Μαλακάσα και αργότερα στα Ίσθμια. Ο Χόιερ, ο οποίος είχε χάσει το αριστερό του χέρι στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ήταν παράλληλα γνωστός ζωγράφος στη ναζιστική Γερμανία και, σύμφωνα με πηγές, είχε ενταχθεί εθελοντικά στα SS.
Το γεγονός ότι ο πωλητής αναφέρει πως οι φωτογραφίες προέρχονται από συλλογή Γερμανού αξιωματικού ενισχύει το συγκεκριμένο σενάριο. Ωστόσο, η ταυτοποίηση του φωτογράφου, όπως και η πιστοποίηση της γνησιότητας του υλικού και των εικονιζόμενων προσώπων, αναμένεται να διασταυρωθεί από επίσημους αρχειακούς φορείς.
Η πρώτη ταυτοποίηση
Μέσω κοινωνικών δικτύων έγινε ήδη η πρώτη ταυτοποίηση προσώπου: πρόκειται για τον Βασίλη Ν. Παπαδήμα, μηχανικό σε εργοστάσιο οινοπνευματοποιίας στη Μεσσηνία, γεννημένο στην Πύλο. Σύμφωνα με την οικογένειά του, είναι ο ψηλός άνδρας με το λευκό πουκάμισο που διακρίνεται μεταξύ των κρατουμένων λίγο πριν οδηγηθούν στην εκτέλεση. Ο Παπαδήμας είχε συλληφθεί από Ιταλούς καραμπινιέρους τον Αύγουστο του 1941.
Αίτημα να αγοραστούν από το κράτος
Ο σύλλογος εργαζομένων του Υπουργείου Πολιτισμού έχει ζητήσει την παρέμβαση της Πολιτείας ώστε οι φωτογραφίες να αποκτηθούν από το ελληνικό Δημόσιο και να διαφυλαχθούν στα Γενικά Αρχεία του Κράτους, πριν καταλήξουν σε ιδιωτικές συλλογές.
Με επιστολή του προς τον πρόεδρο της Βουλής, Νικήτας Κακλαμάνης, ο Αλέξης Τσίπρας ζητά το Ίδρυμα της Βουλής να προχωρήσει στην αγορά τους, χαρακτηρίζοντάς τες «μοναδικά ντοκουμέντα μιας περιόδου σκότους, τρόμου αλλά και ηρωισμού».
Παράλληλα, το Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας (ΚΚΕ) ανακοίνωσε ότι θα καταθέσει συγκεκριμένη πρόταση για την αξιοποίηση των φωτογραφιών, επισημαίνοντας ότι η θέση τους δεν είναι «στο εμπόριο και σε ηλεκτρονικές δημοπρασίες», αλλά σε δημόσιους φορείς, όπως το μουσείο ΕΑΜικής Εθνικής Αντίστασης του Δήμου Καισαριανής.
Νέες εντάσεις
Λίγες ώρες μετά τη δημοσιοποίηση των εικόνων, το μνημείο των εκτελεσμένων στην Καισαριανή υπέστη βανδαλισμό από αγνώστους. Ο δήμος προχώρησε σε άμεση αποκατάσταση των ζημιών, τονίζοντας ότι η ιστορική μνήμη «δεν ξεθωριάζει, όσο κι αν ενοχλεί κάποιους».
Το κρίσιμο ερώτημα που παραμένει είναι διπλό: θα επιβεβαιωθεί η αυθεντικότητα των φωτογραφιών και θα εξασφαλιστεί η δημόσια διατήρησή τους; Και εάν πρόκειται για μέρος μεγαλύτερης συλλογής, υπάρχουν κι άλλες εικόνες που δεν έχουν ακόμη δει το φως της δημοσιότητας;
